अदृश्य महामारी
जब नियन्त्रणलाई माया र दमनलाई आदर ठानिन्छ
--गणेश कटवालरमेशलाई थाहा थियो—
उसको सबैभन्दा मिल्ने साथीले उसलाई माया गर्छ।
त्यसैले त उसले आफ्नो मनको कुरा सबैभन्दा पहिले उसैलाई सुनाउँथ्यो।
खुसी हुँदा उसैलाई फोन गर्थ्यो।
दुःखी हुँदा उसैलाई खोज्थ्यो।
निर्णय लिन नसक्दा उसैसँग सल्लाह माग्थ्यो।
तर पछिल्ला केही महिनादेखि एउटा कुरा बदलिएको थियो।
साथीसँग कुरा गरेपछि रमेश हलुका हुँदैनथ्यो।
झन् भारी हुन्थ्यो।
बिहानको ६ बजे।
ऊ ऐनाअगाडि उभिन्छ।
अनुहार धुन्छ।
दाह्री मिलाउँछ।
तर आफ्नै आँखासँग आँखा जुधाउन सक्दैन।
किनभने ऐनामा देखिएको मानिसले उसलाई एउटा प्रश्न सोधिरहेको हुन्छ—
“हिजो साथीसँग कुरा गरेपछि तँ किन यति खाली हुन्छस्?”
रमेश त्यो प्रश्नबाट भाग्न खोज्छ।
आफैंलाई सम्झाउँछ—
“ऊ त मेरो सबैभन्दा मिल्ने साथी हो।”
तर मनको कुनै गहिरो कुनाबाट एउटा अर्को आवाज आउँछ—
“मिल्ने साथीको शब्दले बारम्बार यति धेरै ग्लानि किन दिन्छ?”
ऊ उत्तर खोज्दैन।
किनभने कहिलेकाहीँ हामीलाई सत्यभन्दा सम्बन्ध गुम्ने डर ठूलो लाग्छ।
रमेश एक्लो छैन।
यसै बिहान साओ पाउलोमा मारिया आफ्नो फोन फेरि हेर्छिन्।
सबैभन्दा नजिकको साथीको सन्देश आएको छ कि भनेर।
लागोसमा चुक्वुडी झ्यालबाहिर हेर्दै सोचिरहेका छन्—
“मेरो व्यापारिक साझेदारलाई अर्को चेतावनी दिनुपर्ला कि?”
पोर्टल्यान्डमा सारा आफ्नो डायरी खोल्छिन्।
केही बेर कलम चलाउँदिनन्।
अन्ततः लेख्छिन्—
“मेरी सबैभन्दा मिल्ने साथीको माया सुनको पिंजडा हो कि?”
चार ठाउँ।
चार जीवन।
फरक भाषा।
फरक संस्कृति।
फरक कथा।
तर रात काट्ने प्रश्न एउटै—
“के म नै गलत हुँ?”
कहिलेकाहीँ यसको उत्तर “होइन” हुन्छ।
तर त्यो उत्तरसम्म पुग्न मानिसलाई वर्षौं लाग्न सक्छ।
किनभने भावनात्मक चोट सधैं शरीरमा देखिँदैन।
कहिलेकाहीँ कुनै नीलडाम हुँदैन।
कुनै घाउ हुँदैन।
कुनै रक्तस्राव हुँदैन।
तर एउटा वाक्य मनमा बस्छ।
एउटा नजर।
एउटा मौनता।
एउटा अपराधबोध।
र बिस्तारै मानिसले आफूलाई नै शंका गर्न थाल्छ।
हामीले नाम नदिएको घाउ
भावनात्मक दुर्व्यवहार सधैं ठूलो आवाजमा आउँदैन।
कहिलेकाहीँ त्यो चिन्ताको भाषा बोल्छ—
“म त तिम्रो भलाइका लागि भन्दै छु।”
कहिलेकाहीँ मित्रताको—
“म तिम्रो सबैभन्दा नजिकको साथी हुँ।”
कहिलेकाहीँ इमानदारीको—
“म त सत्य कुरा मात्र भन्छु।”
कहिलेकाहीँ ठट्टाको—
“ए, यति पनि गम्भीर नबन।”
र कहिलेकाहीँ प्रेमको—
“यदि तिमीले मलाई साँच्चै माया गर्थ्यौ भने...”
समस्या शब्दमा मात्र हुँदैन।
समस्या त्यतिबेला सुरु हुन्छ, जब यी शब्दहरू बारम्बार अर्को मानिसको स्वतन्त्रता, आत्मसम्मान वा निर्णय नियन्त्रण गर्ने साधन बन्न थाल्छन्।
समाजले यस्तो व्यवहारलाई धेरैपटक सामान्य बनाइदिन्छ।
“साथीको ठट्टा हो।”
“उसको स्वभाव नै यस्तो हो।”
“सम्बन्धमा यति त हुन्छ।”
“तिमी पनि अलि संवेदनशील छौ।”
WHO ले मनोवैज्ञानिक तथा भावनात्मक हिंसालाई विशेषगरी बालबालिकामाथि हुने हिंसाको महत्त्वपूर्ण रूप मानेको छ। यसको प्रभाव तत्काल देखिनैपर्छ भन्ने छैन; यसले मानसिक स्वास्थ्य, सम्बन्ध, शिक्षा र सामाजिक जीवनसम्म दीर्घकालीन असर पार्न सक्छ।
तर यो लेख कुनै एउटा तथ्यांकको कथा होइन।
यो त्यस मानिसको कथा हो—
जो राति ओछ्यानमा गएर पनि सोचिरहन्छ—
“मैले के गल्ती गरेँ?”
समस्या त्यहीँबाट गहिरिन्छ।
पीडितले अरूलाई होइन—
आफैंलाई कटघेरामा उभ्याउँछ।
“सायद म नै धेरै संवेदनशील छु।”
“सायद मैले गलत बुझें।”
“सायद ऊ मेरो भलाइका लागि भन्दै थियो।”
“सायद मैले नै राम्रो साथी बन्न सकिनँ।”
र यतिबेलासम्म—
घाउले आफ्नो नाम गुमाइसकेको हुन्छ।
तीन अनुहार, एउटै पीडा
हेरफेर।
विषालु व्यवहार।
आत्ममुग्धता।
यी तीनवटै शब्द एउटै कुरा होइनन्।
तर कहिलेकाहीँ यी एउटै सम्बन्धमा एकअर्कासँग मिसिन सक्छन्।
र तिनको असर एउटै ठाउँमा पुग्न सक्छ—
तिम्रो आत्मसम्मानमा।
पहिलो: हेरफेर — मायाको नाममा पासो
हेरफेरको सबैभन्दा सूक्ष्म रूप त्यतिबेला हुन्छ, जब नियन्त्रणलाई मायाको भाषा दिइन्छ।
साथी भन्छ—
“म त तिम्रो भलाका लागि भन्दै छु।”
“यदि मैले नभनेको भए, अरू कसले भन्थ्यो?”
“तिमीले मेरो कुरा मानेको भए यस्तो हुने थिएन।”
“म तिम्रो सबैभन्दा मिल्ने साथी हुँ, त्यसैले मसँग यस्तो व्यवहार गर्न मिल्दैन।”
यी वाक्यहरू हरेकपटक दुर्व्यवहार हुँदैनन्।
साथीले कहिलेकाहीँ कडा कुरा भन्न सक्छ।
गलत बुझ्न सक्छ।
रिसाउन सक्छ।
असहमत हुन सक्छ।
साँचो मित्रतामा पनि असहमति हुन्छ।
तर एउटा सूक्ष्म फरक हुन्छ—
सल्लाहले तिम्रो निर्णयको सम्मान गर्छ।
हेरफेरले तिम्रो निर्णयमाथि अधिकार खोज्छ।
सल्लाह भन्छ—
“मैले आफ्नो विचार भनेँ। निर्णय तिम्रो हो।”
हेरफेर भन्छ—
“मैले भनेको नमाने तिमी गलत छौ।”
यहीँ मित्रताको भाषा बिस्तारै नियन्त्रणको भाषामा बदलिन्छ।
कहिलेकाहीँ सम्बन्धको सुरुवातमा अत्यधिक निकटता र प्रशंसा पनि देखिन सक्छ।
“तिमी जस्तो साथी मैले कहिल्यै पाएको छैन।”
“तिमी मात्रै मलाई बुझ्छौ।”
“तिमीबाहेक मेरो कोही छैन।”
यी वाक्यहरू आफैंमा दोष होइनन्।
मित्रता गहिरो हुन सक्छ।
मानिसले कसैलाई साँच्चै विशेष ठान्न सक्छ।
तर जब त्यही निकटता पछि ऋणको हिसाब बन्न थाल्छ—
“मैले तिम्रो लागि यति गरेँ, अब तिमीले मेरो कुरा मान्नैपर्छ।”
तब प्रेम स्वतन्त्रता रहँदैन।
ऋण बन्छ।
र ऋण तिर्न नसक्ने मानिस—
अपराधी बनाइन्छ।
पीडितले त्यो परिवर्तन तुरुन्तै देख्दैन।
ऊ पहिले माफी माग्छ।
आफूलाई बदल्छ।
झन् राम्रो साथी बन्न खोज्छ।
अझ धेरै सहन्छ।
र एकदिन थाहा पाउँछ—
उसले साथी जोगाउँदै जाँदा आफूलाई हराइसकेको रहेछ।
दोस्रो: विषालुपन — सम्बन्धमा फैलिने विष
“तिमी सधैं यस्तै किन?”
“तिमी अति संवेदनशील छौ।”
“म त इमानदारीपूर्वक भन्दै थिएँ।”
“तिमीबाट अरूले पनि यस्तै अनुभव गर्छन्।”
“म नभएको भए तिम्रो कोही थिएन।”
एकपटकको कठोर शब्द र लगातार हुने अपमान एउटै कुरा होइन।
मित्रतामा रिस हुन्छ।
गलतफहमी हुन्छ।
कहिलेकाहीँ कठोर शब्द पनि निस्कन्छ।
तर अस्वस्थता त्यतिबेला गहिरिन्छ, जब—
अपमान दोहोरिन्छ।
दोषारोपण सामान्य बन्छ।
ईर्ष्या मित्रताको भाषा बन्छ।
र डर सम्बन्धको आधार बन्न थाल्छ।
यस्तो सम्बन्धमा एउटा अनौठो परिवर्तन हुन्छ।
तिमी आफ्नो कुरा बोल्नुअघि साथीको प्रतिक्रिया सोच्न थाल्छौ।
“यो भनें भने ऊ रिसाउला?”
“म अर्को साथीसँग गएँ भने उसलाई नराम्रो लाग्ला?”
“मैले उसलाई अस्वीकार गरेँ भने ऊ मलाई छोड्ला?”
बिस्तारै मित्रता सहजता होइन—
सावधानीको अभ्यास बन्छ।
तिमी साथीलाई भेट्न होइन,
उसको मनस्थिति व्यवस्थापन गर्न थाल्छौ।
तिमी आफ्नो जीवन बाँचिरहेका हुँदैनौ।
तिमी उसको प्रतिक्रियाबाट बच्ने तरिका खोजिरहेका हुन्छौ।
यहीँ विष गहिरो हुन्छ।
विषालु व्यवहारको अर्को रूप पनि हुन सक्छ—
आफूले मन पराएको मानिसको गल्तीलाई पनि बचाउनु, तर मन नपरेको मानिसको राम्रो कामसमेत अस्वीकार गर्नु।
आफ्नो गल्तीलाई परिस्थिति बनाउनु।
अरूको गल्तीलाई चरित्र बनाउनु।
आफूले जितेको कुरा न्याय ठान्नु।
तर यस्ता व्यवहारको अन्तिम असर बहसमा होइन—
तिम्रो आत्मविश्वासमा देखिन्छ।
तिमी आफ्नो निर्णयमाथि शंका गर्न थाल्छौ।
आफ्नो स्मृतिमाथि शंका गर्न थाल्छौ।
अन्ततः—
आफ्नै मनमाथि शंका गर्न थाल्छौ।
तेस्रो: आत्ममुग्धता — खोक्रो ऐना
आत्ममुग्धता र Narcissistic Personality Disorder एउटै कुरा होइनन्।
कुनै मानिसलाई प्रशंसा मन पर्न सक्छ।
ऊ आफ्ना उपलब्धिमा गर्व गर्न सक्छ।
कहिलेकाहीँ आफूलाई अरूभन्दा महत्त्वपूर्ण ठान्न सक्छ।
तर त्यसै आधारमा उसलाई NPD भएको व्यक्ति भन्न मिल्दैन।
NPD चिकित्सकीय निदान हो।
त्यसैले केही व्यवहार देखेर कसैलाई तुरुन्तै “नार्सिसिस्ट” भनेर चिनाउनु उचित हुँदैन।
तर निदानभन्दा बाहिर पनि आत्ममुग्ध व्यवहारले मित्रतालाई चोट पुर्याउन सक्छ।
कहिलेकाहीँ यस्तो साथी—
तिम्रो कुरा सुन्दैन।
आफ्नै कुरा मात्र गर्छ।
तिम्रो सफलतालाई आफ्नो असफलतासँग तुलना गर्छ।
तिम्रो दुःखलाई—
“तिमी धेरै सोचिरहेका छौ।”
भनेर सानो बनाउँछ।
र आफ्नो कठोरतालाई—
“म त सत्य मात्र बोल्छु।”
भनेर उचित ठहर गर्छ।
कहिलेकाहीँ यस्तो व्यवहारको पछाडि गहिरो असुरक्षा, अस्वीकारको डर वा आफू पर्याप्त नभएको अनुभूति हुन सक्छ।
तर कारण बुझ्नु र व्यवहारलाई सही ठहर गर्नु फरक कुरा हो।
कसैको घाउ बुझ्न सकिन्छ।
तर त्यस घाउले तिमीलाई काटिरहनुपर्छ भन्ने छैन।
करुणा आवश्यक छ।
तर सीमा पनि आवश्यक छ।
साझा छाया
हेरफेर, विषालु व्यवहार र आत्ममुग्ध प्रवृत्तिको एउटै जरा हुन्छ भनेर भन्न मिल्दैन।
हरेक मानिसको कथा फरक हुन्छ।
तर कहिलेकाहीँ तिनको पछाडि एउटा साझा छाया देखिन सक्छ—
असुरक्षा।
अस्वीकृत हुने डर।
आफ्नो मूल्य हराउने डर।
नियन्त्रण गुमाउने डर।
अरूभन्दा कम देखिने डर।
यही डरबाट कोही मानिस अरूलाई नियन्त्रण गर्न खोज्न सक्छ।
कोही अरूलाई सानो बनाएर आफू ठूलो भएको अनुभूति गर्न सक्छ।
कोही आफ्नो गल्ती स्वीकार्न नसकेर अरूलाई दोष दिन सक्छ।
तर एउटा कुरा स्पष्ट रहन्छ—
डरले व्यवहारको कारण बुझाउन सक्छ।
डरले अरूलाई चोट पुर्याउने अधिकार दिँदैन।
त्यसैले हामीले दुई कुरा एकैसाथ सिक्नुपर्छ—
मानिसलाई बुझ्न।
र आफूलाई जोगाउन।
संस्कृतिको पर्दा
हामीले यस्तो व्यवहारलाई मित्रताभित्र किन यति धेरै सह्य बनायौँ?
किनभने हामीलाई केही सुन्दर वाक्यहरू सिकाइएका छन्—
“साँचो साथी एकै हुन्छ।”
“सानो कुरामा साथी छोड्नु हुँदैन।”
“उसको स्वभाव नै यस्तो हो, सहनुपर्छ।”
“ऊ त तिम्रो भलाका लागि भन्दै थियो।”
यी वाक्यहरू आफैंमा खराब होइनन्।
मित्रता जोगाउनु सुन्दर कुरा हो।
गलतफहमीमा सम्बन्ध तोड्नु आवश्यक हुँदैन।
तर मित्रता जोगाउने नाममा यदि आत्मसम्मान गुमाउनुपर्छ भने—
त्यहाँ एउटा प्रश्न सोध्नुपर्छ।
“मित्रता जोगाउँदै छु, कि आफूलाई हराउँदै छु?”
वर्षौंको मित्रता हुन्छ।
साझा स्मृति हुन्छ।
साझा दुःख हुन्छ।
साझा रहस्य हुन्छ।
त्यसैले सम्बन्ध छोड्न गाह्रो हुन्छ।
कहिलेकाहीँ हामी भन्छौँ—
“यति वर्षको साथी हो, कसरी छोड्ने?”
तर कहिलेकाहीँ प्रश्न उल्टो पनि हुन सक्छ—
“यति वर्षको साथी भएकै कारण मैले अझ कति सहनुपर्ने?”
मित्रता स्वामित्व होइन।
निकटता अधिकारपत्र होइन।
सल्लाह नियन्त्रण होइन।
र प्रेम ऋण होइन।
साँचो साथीले तिमीलाई सधैं सही ठहर गर्दैन।
तर तिमी गलत हुँदा पनि—
तिम्रो सम्मान खोस्दैन।
ऐना फर्काउने समय
पहिलो कदम: नाम दिनु
कहिलेकाहीँ परिवर्तनको पहिलो ढोका नामकरण हो।
“मलाई यो सम्बन्धमा नियन्त्रण गरिएको महसुस भइरहेको छ।”
“तिम्रो सल्लाह म सुन्छु, तर निर्णय मेरो पनि हो।”
“यसरी बोल्दा म अपमानित महसुस गर्छु।”
“मलाई यो ठट्टा स्वीकार्य छैन।”
नाम दिनु भनेको साथीलाई दोषी घोषणा गर्नु होइन।
आफ्नो अनुभवलाई अस्वीकार नगर्नु हो।
दोस्रो कदम: एउटा सीमा
सीमा ठूलो घोषणा हुनुपर्दैन।
सानो वाक्य पनि पर्याप्त हुन सक्छ—
“म यो विषयमा अहिले कुरा गर्दिनँ।”
“मलाई अपमानजनक शब्द प्रयोग गरेर कुरा नगर।”
“तिम्रो विचार म सुन्छु, तर निर्णय म गर्छु।”
“म अरू साथीहरूसँग समय बिताउन पनि स्वतन्त्र छु।”
रमेशले पनि एकदिन आफ्नो साथीलाई भन्यो—
“म तिम्रो कुरा सुन्छु।
तर यी शब्दहरूले मलाई दुख्छन्।
अब यसरी नभन।”
वाक्य सरल थियो।
तर बोल्दा उसको हात काँपिरहेको थियो।
आवाज पनि।
त्यो कम्पन कमजोरी थिएन।
त्यो उसको आफ्नै आवाज फर्किरहेको क्षण थियो।
तेस्रो कदम: एउटा आवाज
सबै सीमा एक्लै बनाइँदैनन्।
कहिलेकाहीँ अर्को विश्वासिलो साथी चाहिन्छ।
कहिलेकाहीँ परिवारको सदस्य।
कहिलेकाहीँ परामर्शदाता वा मानसिक स्वास्थ्य विशेषज्ञ।
कहिलेकाहीँ केही समयको दूरी।
र कहिलेकाहीँ—
मित्रता समाप्त गर्ने निर्णय पनि।
दूरी बनाउनु सधैं घृणा होइन।
कहिलेकाहीँ त्यो आत्मसम्मानको रक्षा हो।
यदि सम्बन्धमा धम्की, हिंसा वा तत्काल जोखिम छ भने केवल सीमा बनाउनु पर्याप्त नहुन सक्छ।
सुरक्षा पहिलो कुरा हो।
मद्दत माग्नु कमजोरी होइन।
आफूलाई गम्भीरतापूर्वक लिनु हो।
पीडितलाई दोष होइन, स्थान चाहिन्छ
पीडितलाई—
“तिमीले किन सह्यौ?”
“पहिल्यै किन छोडेनौ?”
“सीमा किन बनाएनौ?”
भन्न सजिलो छ।
तर वास्तविक जीवन त्यति सरल हुँदैन।
वर्षौंको मित्रता हुन्छ।
साझा स्मृति हुन्छ।
एक्लोपनको डर हुन्छ।
“अरू कोही छैन” भन्ने विश्वास हुन्छ।
कहिलेकाहीँ आफ्नो पहिचान नै त्यो मित्रतासँग जोडिएको हुन्छ।
र कहिलेकाहीँ—
पीडितलाई आफू पीडित भएको नै थाहा हुँदैन।
त्यसैले पहिलो प्रश्न—
“तिमी किन निस्केनौ?”
भन्दाभन्दा पहिले सोधौँ—
“तिमीले के–के सहनुपर्यो?”
यही प्रश्नले दोषबाट करुणातिर लैजान्छ।
अनि हामी आफैं?
अब ऐना अर्कोतिर फर्काऔँ।
के हामी पनि कहिलेकाहीँ त्यही साथी बन्दैनौँ?
आफ्नो दुःख अर्कोमाथि पोख्दैनौँ?
आफ्नो असुरक्षालाई “इमानदारी” भन्दैनौँ?
आफ्नो नियन्त्रणलाई “सल्लाह” भन्दैनौँ?
आफ्नो गल्तीलाई परिस्थिति देखाएर बचाउँदैनौँ?
घाउ पाएको मानिसले पनि कहिलेकाहीँ घाउ अरूलाई दिन सक्छ।
तर यसले पीडितलाई दोषी बनाउँदैन।
यसले केवल एउटा जिम्मेवारी सम्झाउँछ—
आफ्नो घाउ नहेरेसम्म, त्यसको छाया अर्को सम्बन्धमा पर्न सक्छ।
त्यसैले परिवर्तनको प्रश्न केवल—
“ऊ किन यस्तो छ?”
होइन।
कहिलेकाहीँ प्रश्न यस्तो पनि हुनुपर्छ—
“मसँग हुँदा अरूले कस्तो अनुभव गरिरहेका छन्?”
यही प्रश्नबाट आत्मरक्षा मात्र होइन—
आत्मचिन्तन सुरु हुन्छ।
अन्त्य: एउटै सत्य
साँचो साथी त्यो होइन—
जसले तिमीलाई आफ्नो नियन्त्रणमा राख्छ।
साँचो साथी त्यो हो—
जसले तिमीलाई तिमी हुन दिन्छ।
उसले तिम्रो आँसु देख्छ।
तर त्यसलाई कमजोरी भन्दैन।
तिम्रो सफलता देख्छ।
तर त्यसबाट आफूलाई सानो ठान्दैन।
तिमीले असहमति जनाउँदा पनि सम्बन्ध समाप्त गर्ने धम्की दिँदैन।
तिम्रो सीमालाई विद्रोह होइन—
तिम्रो अस्तित्वको स्वाभाविक हिस्सा ठान्छ।
साँचो साथीले तिमीलाई सधैं सही ठहर गर्दैन।
तर तिमी गलत हुँदा पनि—
तिम्रो सम्मान खोस्दैन।
यो अदृश्य महामारी तब कमजोर हुन थाल्छ—
जब रमेश आफ्नो साथीको आँखामा हेरेर भन्छ—
“म तिम्रो कुरा सुन्छु।
तर मेरो जीवनको निर्णय तिमीले गर्न पाउँदैनौ।”
जब मारिया फोनको स्क्रिन मात्र होइन—
आफ्नो हृदय पनि हेर्न थाल्छिन्।
जब चुक्वुडी आफैंलाई सोध्छ—
“के मेरो सल्लाह साँच्चै सल्लाह हो,
कि मेरो डरले लगाएको मुकुट?”
जब सारा आफ्नो डायरीमा लेख्छिन्—
“उसको माया सुनको पिंजडा थियो।
र मैले आफ्नो आकाश सम्झिएँ।”
त्यसपछि केही बदलिन्छ।
सायद सम्बन्ध तुरुन्तै बदलिँदैन।
सायद अर्को मानिस बदलिँदैन।
तर—
आफूलाई हेर्ने आँखाचाहिँ बदलिन्छ।
र कहिलेकाहीँ यही नै पहिलो मुक्ति हो।
मुक्त हुनु भनेको सधैं सम्बन्ध तोड्नु होइन।
कहिलेकाहीँ—
“होइन” भन्न सक्नु हो।
कहिलेकाहीँ—
आफ्नो निर्णय आफैं लिन सक्नु हो।
कहिलेकाहीँ—
मद्दत माग्न सक्नु हो।
कहिलेकाहीँ—
दूरी बनाउन सक्नु हो।
र कहिलेकाहीँ—
आफूले अरूलाई दिएको चोट स्वीकार गरेर बदलिन सक्नु हो।
किनभने मानवता हराएको छैन।
त्यो हेरफेरको पर्दामुनि लुकेको हुन सक्छ।
विषालु सम्बन्धको तहभित्र थुनिएको हुन सक्छ।
आत्ममुग्धताको खोक्रो ऐनामुनि हराएको हुन सक्छ।
तर त्यो अझै त्यहीँ छ।
आफ्नो नाम सुन्न खोजिरहेको।
आफ्नो आवाज फर्काउन खोजिरहेको।
र सायद—
आफूलाई फेरि भेट्न खोजिरहेको।
बिहानको उज्यालो बढिसकेको थियो।
रमेश फेरि ऐनाअगाडि उभियो।
अनुहार उही थियो।
आँखा उही थिए।
तर आज एउटा कुरा फरक थियो।
उसले पहिलोपटक आफ्नै आँखामा हेरेर आफूलाई सोध्यो—
“तँ साँच्चै गलत थिइस्?”
भित्रबाट आवाज आयो—
“सायद हरेक कुरामा तेरो गल्ती थिएन।”
उसले लामो सास फेर्यो।
आज उसले साथीलाई दोष दिएको थिएन।
आफूलाई पनि होइन।
उसले केवल एउटा कुरा स्वीकारेको थियो—
“मेरो पीडा पनि सत्य हो।”
र त्यो स्वीकारोक्ति सानो थिएन।
त्यहीँबाट उसको यात्रा सुरु भयो।
यो लेख तिम्रो लागि हो—
साथीको नाममा पीडा भोगिरहेकाका लागि।
आफ्नै व्यवहारबारे इमानदारीपूर्वक सोचिरहेको साथीका लागि।
मौन बसेको दर्शकका लागि।
र त्यो मानिसका लागि, जसले अझै आफूलाई सोधिरहेको छ—
“के गल्ती मेरै हो?”
सायद प्रत्येक कथाको उत्तर एउटै हुँदैन।
तर एउटा कुरा निश्चित छ—
तिम्रो अनुभव सुन्न योग्य छ।
तिम्रो सीमा सम्मानयोग्य छ।
र स्वस्थ मित्रताको अर्थ आफूलाई हराउनु होइन।
किनभने साँचो साथीले तिम्रो खालीपन भर्न मात्र खोज्दैन।
उसले तिमीलाई आफ्नै पूर्णता सम्झन मद्दत गर्छ।
र अन्ततः—
तिमी यो घाउ होइनौ।
तिमी त्यो हौ—
जसले आफ्नो घाउलाई हेर्न सक्छ,
बुझ्न सक्छ,
त्यसबाट सिक्न सक्छ,
र फेरि आफ्नो आकाश खोज्न र रोज्न सक्छ।
फर्किनु भनेको पीडालाई इन्कार गर्नु होइन।
त्यसलाई अर्थ दिनु हो।
र कहिलेकाहीँ—
आफ्नो जीवनमा फर्किनु भनेको
अरू कसैबाट टाढा जानु होइन।
आफूबाट टाढा भइसकेको ठाउँबाट
आफूतिर फर्किनु हो।
0 Comments