अन्तरमनको यात्रा
संसार घुम्नुभन्दा कठिन हुन्छ, आफ्नै मनसम्म पुग्नु
तिमी कहिल्यै एक्लै बसेर आफ्नै मनसँग कुरा गरेका छौ?
गणेश जी
फोन बन्द गरेर।
टेलिभिजन बन्द गरेर।
संसारको हल्ला केही बेर पर राखेर।
यदि गरेका छौ भने तिमीले थाहा पाएका हुनेछौ — सबैभन्दा लामो यात्रा सडकमा हुँदैन, आफ्नै अन्तरमनभित्र हुन्छ।
हामी धेरै ठाउँ पुग्छौँ।
नयाँ शहर घुम्छौँ।
नयाँ मानिस भेट्छौँ।
नयाँ अनुभव बटुल्छौँ।
तर एउटा ठाउँमा पुग्न भने हामी बारम्बार छुटाउँछौँ।
त्यो ठाउँ हो — आफ्नो मन।
हामी आफ्नै मनबाट किन टाढिन्छौँ?
जीवन धेरै व्यस्त छ।
बिहानदेखि बेलुकासम्म काम, जिम्मेवारी, भेटघाट, समाचार, सामाजिक सञ्जाल — यिनैबीच दिन बित्छ।
दिनभरि हामी सबैसँग कुरा गर्छौँ।
तर आफ्नै मनसँग भने कहिले कुरा गर्छौँ?
सायद धेरै कम।
कहिलेकाहीँ हामी अरू सबैलाई बुझ्ने प्रयास गर्छौँ, तर आफूलाई बुझ्न भने समय निकाल्दैनौँ।
अरूलाई चिन्नु राम्रो हो, तर आफूलाई चिन्नु झन् आवश्यक हो।
अन्तरमनले सधैँ बोलिरहेको हुन्छ
मन कहिल्यै मौन हुँदैन।
उसले सधैँ केही न केही भनिरहेको हुन्छ।
कहिले खुसीको रूपमा।
कहिले बेचैनीको रूपमा।
कहिले डरको रूपमा।
कहिले कुनै अनाम शून्यताको रूपमा।
तर हामी त्यो आवाज सुन्दैनौँ।
हामी त्यसलाई थकान भन्छौँ।
व्यस्तता भन्छौँ।
समय छैन भनेर टारिदिन्छौँ।
तर मनले हार मान्दैन।
उसले फेरि बोल्छ।
फेरि सम्झाउँछ।
किनकि उसलाई सुनिनु छ।
अन्तरमनको यात्रा कहाँबाट सुरु हुन्छ?
धेरैलाई लाग्छ, यसको लागि हिमाल जानुपर्छ।
ध्यान गर्नुपर्छ।
एकान्तमा बस्नुपर्छ।
यी सबै उपयोगी हुन सक्छन्।
तर अन्तरमनको यात्रा सुरु गर्न यति नै पर्याप्त छ —
एकछिन रोकिनु।
गहिरो सास लिनु।
र आफूलाई एउटा प्रश्न सोध्नु —
"म साँच्चै कस्तो छु?"
यो प्रश्न सजिलो देखिन्छ।
तर यसको उत्तर सधैँ सजिलो हुँदैन।
किनकि हामी धेरैपटक संसारलाई उत्तर दिन अभ्यस्त हुन्छौँ।
आफूलाई होइन।
आफूलाई भेट्नु भनेको के हो?
आफूलाई भेट्नु भनेको आफूलाई पूर्ण देख्नु हो।
आफ्नो खुसी स्वीकार गर्नु।
आफ्नो दुःख स्वीकार गर्नु।
आफ्नो डर लुकाउन नखोज्नु।
आफ्ना कमजोरीसँग पनि इमानदार हुनु।
आफूलाई स्वीकार गर्नु नै अन्तरमनको यात्राको पहिलो पाइला हो।
यो यात्रामा कुनै प्रतिस्पर्धा हुँदैन
संसारका धेरै यात्रामा गन्तव्य हुन्छ।
पहिले पुग्ने होड हुन्छ।
तर अन्तरमनको यात्रामा त्यस्तो हुँदैन।
यहाँ अरूभन्दा अगाडि जानु पर्दैन।
यहाँ आफूभन्दा सत्य बन्नु पर्छ।
हरेक मानिसको यात्रा फरक हुन्छ।
कसैले छिट्टै आफूलाई भेट्छ।
कसैले धेरै समय लगाउँछ।
दुवै ठीक छन्।
किनकि मनको यात्रा घडीले होइन, अनुभूतिले मापन गर्छ।
अन्तरमनले के सिकाउँछ?
जब तिमी आफ्नै मनसँग बस्न थाल्छौ, विस्तारै केही कुरा स्पष्ट हुँदै जान्छ।
सबै कुरा पाउनुपर्छ भन्ने होइन।
सबैलाई खुसी पार्नुपर्छ भन्ने पनि होइन।
सबैभन्दा पहिले आफूभित्र शान्ति चाहिन्छ भन्ने महसुस हुन थाल्छ।
त्यसपछि बाहिरको संसार पनि अलि फरक देखिन थाल्छ।
रिस कम हुँदै जान्छ।
तुलना कम हुँदै जान्छ।
कृतज्ञता बढ्दै जान्छ।
भित्र शान्ति हुँदा बाहिरको संसार पनि केही उज्यालो देखिन थाल्छ।
आत्मीय निष्कर्ष
अन्तरमनको यात्रा कुनै एक दिनमा सकिने यात्रा होइन।
यो त जीवनभर चलिरहने यात्रा हो।
हरेक अनुभवले केही सिकाउँछ।
हरेक पीडाले केही देखाउँछ।
हरेक खुसीले केही सम्झाउँछ।
र हरेक दिन हामीलाई आफूतिर एक पाइला नजिक ल्याउन सक्छ।
त्यसैले कहिलेकाहीँ संसारलाई होइन, आफ्नै मनलाई पनि समय दिऔँ।
त्यहाँ धेरै प्रश्नहरू छन्।
तर तिनका उत्तर पनि त्यहीँ कतै लुकेका छन्।
सोच्न प्रेरित गर्ने अन्तिम सन्देश
आज एकछिन मौन बस्नुहोस्।
आफ्नो मनको ढोका खोल्नुहोस्।
सायद तपाईंले खोजिरहेको उत्तर संसारको भीडमा होइन, आफ्नै अन्तरमनको शान्तिमा पाउनुहुनेछ।
किनकि सबैभन्दा टाढाको यात्रा हजारौँ किलोमिटरको हुँदैन। कहिलेकाहीँ आफ्नै हृदयसम्म पुग्न पनि पूरा जीवन लाग्छ।
— गणेश जी
0 Comments