ज्ञानको स्रोतले मानिसको लक्ष्य निर्धारण गर्छ
तिमीले कहाँबाट सिक्छौ, त्यसैले तिमी कहाँ पुग्न चाहन्छौ भन्ने तय गर्छ
— गणेश जी
तिमीले कहिल्यै आफैँलाई यस्तो प्रश्न सोधेका छौ?
"म जीवनमा किन यही लक्ष्यतिर दौडिरहेको छु?"
सायद हामीमध्ये धेरैले यो प्रश्न कहिल्यै सोधेका हुँदैनौँ।
हामी लक्ष्य बनाउँछौँ।
मेहनत गर्छौँ।
सफल हुन चाहन्छौँ।
तर त्यो लक्ष्य किन जन्मियो? त्यो चाहना कहाँबाट आयो? त्यसबारे भने कमै सोच्छौँ।
मलाई लाग्छ, मानिसको लक्ष्य अचानक बन्दैन। उसको ज्ञानको स्रोतले नै उसको लक्ष्य निर्माण गर्न थाल्छ।
ज्ञान कहाँबाट आउँछ?
हामी जन्मँदा केही पनि जानेर आएका हुँदैनौँ।
बिस्तारै सिक्न थाल्छौँ।
आमाबुबाबाट सिक्छौँ।
शिक्षकबाट सिक्छौँ।
साथीभाइबाट सिक्छौँ।
पुस्तकबाट सिक्छौँ।
समाजबाट सिक्छौँ।
आजभोलि त मोबाइल र सामाजिक सञ्जालबाट पनि धेरै कुरा सिकिरहेका हुन्छौँ।
यी सबै ज्ञानका स्रोत हुन्।
तर एउटा कुरा सम्झनुपर्छ —
हरेक स्रोतले एउटै दिशा देखाउँदैन।
जुन कुरा धेरै सुनिन्छ, मनले त्यसैलाई सत्य मान्न थाल्छ
यदि एउटा बालकले सधैँ यही सुन्दै हुर्कियो —
"जीवनको सफलता भनेको धेरै पैसा कमाउनु हो।"
ऊ ठूलो भएपछि त्यसैलाई आफ्नो लक्ष्य बनाउन सक्छ।
अर्को बालकले सधैँ सुनेको छ —
"अरूको सेवा गर्नु नै सबैभन्दा ठूलो सफलता हो।"
उसको लक्ष्य फरक हुन सक्छ।
दुवै जन्मँदा फरक थिएनन्।
तर उनीहरूले सुनेका कुरा फरक थिए।
हाम्रो सोच धेरैपटक हामीले बारम्बार सुनेका विचारहरूको प्रतिबिम्ब बन्छ।
ज्ञानले आँखालाई मात्र होइन, दृष्टिलाई पनि बदल्छ
एउटै हिमाललाई दुई जना मानिसले हेर्छन्।
एक जनाले पर्यटनको अवसर देख्छ।
अर्कोले प्रकृतिको सौन्दर्य देख्छ।
हिमाल उही हो।
तर दृष्टि फरक छ।
दृष्टि किन फरक भयो?
किनकि उनीहरूको ज्ञान र अनुभव फरक छ।
त्यसैले संसारभन्दा पहिले हाम्रो दृष्टि बदलिन्छ।
र दृष्टि बदलिएपछि लक्ष्य पनि बदलिन थाल्छ।
सबै ज्ञान उपयोगी हुँदैन
आज सूचना धेरै छ।
तर सूचना धेरै हुनु र ज्ञान हुनु एउटै कुरा होइन।
हरेक दिन हामी सयौँ भिडियो हेर्छौँ।
धेरै समाचार पढ्छौँ।
धेरै मानिसका विचार सुन्छौँ।
तर त्यसले हामीलाई साँच्चै बुद्धिमान बनाइरहेको छ कि केवल व्यस्त?
यो प्रश्न आफैँलाई सोध्नुपर्छ।
सबै कुरा जान्नु आवश्यक छैन। सही कुरा जान्नु आवश्यक छ।
राम्रो ज्ञानले लक्ष्यलाई अर्थ दिन्छ
लक्ष्य केवल ठूलो घर बनाउनु मात्र हुन सक्छ।
ठूलो पद पाउनु मात्र पनि हुन सक्छ।
तर राम्रो ज्ञानले एउटा अर्को प्रश्न उठाउँछ —
"यो सबै किन?"
यदि हाम्रो लक्ष्यले केवल हामीलाई मात्र फाइदा दिन्छ भने त्यो अधुरो हुन सक्छ।
तर यदि त्यसले अरूको जीवनमा पनि उज्यालो थप्छ भने त्यो लक्ष्य अझ अर्थपूर्ण बन्छ।
ज्ञानले मानिसलाई केवल सफल बन्न होइन, उपयोगी बन्न पनि सिकाउँछ।
त्यसैले ज्ञानको स्रोत रोज्नु महत्त्वपूर्ण छ
हामी के पढ्छौँ?
कसको कुरा सुन्छौँ?
कसलाई आदर्श मान्छौँ?
यी कुरा सामान्य जस्तो लाग्न सक्छन्।
तर यिनैले विस्तारै हाम्रो सोच बनाउँछन्।
सोचले निर्णय बनाउँछ।
निर्णयले बानी बनाउँछ।
बानीले भविष्य बनाउँछ।
जीवनको दिशा धेरैपटक एउटै सानो विचारबाट सुरु हुन्छ।
आत्मीय निष्कर्ष
यदि तिमी आफ्नो लक्ष्य बदल्न चाहन्छौ भने, सायद लक्ष्यबाट सुरु गर्नु आवश्यक छैन।
पहिले आफ्नो ज्ञानको स्रोत हेर्नु।
तिमी के पढिरहेका छौ?
के सुनिरहेका छौ?
कसबाट प्रभावित भइरहेका छौ?
यी प्रश्नहरूको उत्तरले नै तिम्रो भोलिको दिशा देखाउन सक्छ।
किनकि मानिसले देखेको संसारभन्दा बढी, उसले बुझेको संसारअनुसार जीवन जिउँछ।
सोच्न प्रेरित गर्ने अन्तिम सन्देश
आज एकछिन रोकेर आफैँलाई सोध —
"मेरो लक्ष्य साँच्चै मेरो आफ्नै हो, कि मैले सुनेका आवाजहरूको प्रतिध्वनि मात्र हो?"
किनकि ज्ञानको स्रोतले सोच बनाउँछ, सोचले लक्ष्य बनाउँछ, र लक्ष्यले अन्ततः जीवनको यात्रा निर्धारण गर्छ।
— गणेश जी
0 Comments